Strategie slaat terug!

De componist van een symfonie is de strateeg, de manager is de dirigent die ervoor zorgt dat de bijdragen van de verschillende instrumenten worden gecoördineerd, achter elkaar worden gezet in een bepaald patroon en in een bepaald tempo. Zodat wat de componist voor ogen had toen hij de partituur componeerde, werkelijkheid wordt. Elke dirigent mag zich bemoeien met de interpretatie van de collectie noten, zolang hij er maar geen één verandert. Dit voorbeeld geeft de essentie weer van het verschil tussen strategie en uitvoering. Strategie is dus niet één van de vele managementinstrumenten.

Out of the box

Managers. Dat is pas een doelgroep. Een heuse veelvraat. Neem een willekeurig onderwerp, zet erachter ‘voor managers’, en bingo. Bijvoorbeeld Filosofie voor Managers. Maar hebben managers hier ook wat aan? Maakt filosofie managers tot verlichte leiders? Of, om de hype van tegenwoordig maar even te volgen, tot authentieke leiders?

Militaire strategie en bedrijfsstrategie

Een vaak terugkerend thema in de managementliteratuur (naast leiderschap) is de relatie tussen militaire strategie en bedrijfsstrategie. Soms worden beide zelfs direct aan elkaar gekoppeld. Je kunt je afvragen of dit terecht is. Of zinvol. Natuurlijk, in beide gevallen is er sprake van strategie, maar de doelstellingen zijn toch wezenlijk anders. Bovendien kun je je afvragen of een directe koppeling wenselijk is: het schijnt dat bedrijven bij wijze van training simulaties gebruiken, waarbij heuse war rooms zijn ingericht. Als simulatie werkelijkheid wordt, raak je al snel het zicht op de werkelijkheid kwijt. Een kleine zoektocht naar de strategie achter strategie.

Moneyed masses

Toen het boek Mass Affluence in 2004 verscheen, was er alom lof. Ook in Nederland. Mass Affluence is een overtuigend pleidooi om de dood gewaande massamarketing in ere te herstellen om de ‘moneyed masses’ te bereiken. Zeg maar de gegoede middenklasse, de enorme groep consumenten die te arm voor het laken zijn, maar wel weer te rijk voor het servet. Maar kennelijk hoort massamarketing bij ons industriële erfgoed, want na de aanvankelijke loftrompet is er weinig meer vernomen rond dit concept. Tijd voor een kleine terugblik.

Leven in 64 velden

Paard d4 slaat e6. Dame d8 naar a5. B2-b4. Dame a5-a4. Loper e4-c2. U begrijpt dat het hier om het leven gaat, en niet om een bordspel. Kennelijk was er eerst schaken waaruit bij wijze van ingenieuze variant het leven is ontstaan. Als hartstochtelijk schaker kun je het daar natuurlijk alleen maar mee eens zijn, zolang je dat idee maar binnen de 64 velden houdt. Niet al te moeilijk, want dat beperkte aantal velden biedt ruim voldoende mogelijkheden om je uit te leven. Niet voor Garry Kasparov. ’s Werelds beste schaker (na Bobby Fischer, maar dat is vanuit strikt melancholisch perspectief geredeneerd) verlaat met zijn boek ‘Waarom het leven op schaken lijkt’ de toernooizaal en creëert daarmee meteen een nieuwe arena.

Koerswetmatigheden

‘Zakenbank Morgan Stanley voorspelt een correctie op de aandelenbeurzen.’ Zomaar een bericht uit vele berichten. Ditmaal is de stijgende rente in de VS de boosdoener.  Plus nog wat oorzaken (of zijn het gevolgen) die vermoedelijk alleen bij een expert de glimlach van herkenning oproepen: bulls, inflatie-light, greenback, peak oil, subprime, enzovoort. Wat de leek wel begrijpt uit dit stuk, is dat de lucht binnenkort uit de ballon gaat worden gedrukt. En dat kan dan weer het sein zijn voor de kudde amateurbeleggers om massaal te gaan dumpen. Doen? Of niet doen? Omdat de kans bestaat dat er eerst nog wat lucht ingepompt wordt.

Slagen als leidinggevende

De president van de VS krijgt honderd dagen om zich te bewijzen, de gemiddelde manager maar negentig. De acties die een manager in zijn nieuwe functie in de eerste drie maanden onderneemt, bepalen in hoge mate zijn succes of falen. Met deze woorden schetst Harvard Business School professor Michael Watkins in zijn boek Slagen als leidinggevende de keerzijde van een promotie. Hoewel elke transitie de poorten opent naar nieuwe kansen, is de weg daar naar toe geplaveid met voetangels en klemmen. Zeg maar gerust een mijnenveld. Wanneer je de verkeerde stappen zet, kan het succes van een promotie gemakkelijk in je gezicht exploderen, met als resultaat een trieste afgang via de achterdeur.

Eckart’s Notes

‘Tien jaar na dato geeft Eckart het geheim prijs van de succesformule waarmee hij zijn BSO van eenmansbedrijf tot multinational met 10.000 medewerkers liet groeien.’ Een nogal ronkende tekst, op de cover nota bene, die in het binnenwerk nog eens dunnetjes over wordt gedaan. ‘Puur leesgenot’ zegt Jort Kelder. ‘Genoten’ is er uit de mond van Aad Jacobs opgetekend. ‘Goud goed’ weet Roel Pieper. Enzovoort. De aanprijzingen waren er al voordat het boek uit was. Heel bijzonder. Dat is dus het eerste geheim van Eckart’s succesformule: een op volle toeren draaiende marketingmachine.

Anorexiastrategie

Een van de commentaren op de idealen van ‘Rijnlanders’ in het algemeen en op het boek Onafhankelijkheid voor Europa van Donald Kalff in het bijzonder, is het gebrek aan onderbouwing. ‘Flinterdun statistisch materiaal’ of zelfs een kwalificatie als ‘economische zone des doods’ (lees hier een recensie van Rost van Tonningen en de repliek op de criticasters van zijn artikel). Over cijfers kun je oeverloos praten, over de kernwaarden achter het Angelsaksische en Rijnlandse model niet. Die kernwaarden laten zich kort samenvatten als conflict versus harmonie. Arjen van Witteloostuijn heeft hier al in 1999 een boek over geschreven dat weinig aan de verbeelding overlaat en nog altijd bijzonder actueel is: De Anorexiastrategie. We slaan dat boek nog maar eens open.

Digitale leuterkoek

Het tijdschrift Slow Management ligt nu een paar weken in de ‘winkel’ en in het kielzog van dit wapenfeit druppelen ook de eerste reacties en recensies binnen. Allemaal positief tot redelijk positief, waarbij vanzelfsprekend ook wat kritische noten worden gekraakt.  En natuurlijk is er de stekelige recensie. Nou ja, stekelig, eerder wonderlijk, merkwaardig. Zeg maar gerust kwaadaardig!